Endometriozis Nedir?

Üreme çağındaki kadınlarda görülen bir hastalıktır endometriozis. Bu hastalıkta (endometriozis) normal olarak rahim iç tabakasında bulunması gereken ‘endometrium’a benzeyen doku rahim dışında vücudun diğer bölgelerinde de bulunmaktadır, rahim dışındaki bu endometriozis odakları ağrı, kısırlık ve diğer bazı sorunlara yol açabilmektedir.

Karın boşluğunda özellikle yumurtalıklarda, rahime ait tüplerde, rahimi destekleyen bağlarda, vagina, rahim dış yüzeyinde ve pelvis denilen karın boşluğunun yüzeyindedir endometriozisin en sık görülme yerleri.  Endometriozis odakları bazen bağırsaklarda, idrar torbasında, anal kanalda,   vajinada, rahim ağzında, dış üreme organları üzerinde ya da geçirilmiş karın ameliyatlarının yara izlerinde görülebilir.

Normal yerleşimlerinin dışında olmasına rağmen normal bir doku tipi içerir endoetriozis odakları, rahim içerisini döşeyen endometrium gibi endometriozis odaklarıda adet döngüsünü yöneten hormonlara cevap vermektedir.  Adet döneminde; rahim içerisindeki gibi bu alanlarda kalınlaşma, yıkılma ve kanama olur.

Endometriozis Belirtileri

Endometriozistin en sık görülen belirtisi, adetten önce ve adet esnasında görülen ağrılar (Genellikle normal adet sırasında görülen sancılardan daha şiddetlidir), cinsel temasta ve sonrasında meydana gelen ağrılar, kısırlık, düzensiz ya da fazla kanamalardır. Diğer belirtiler de yorgunluk, adet sırasında ağrılı bağırsak hareketleri, sırtın alt tarafına vuran ağrı, adet sırasında ishal ya da kabızlık ve diğer bağırsak rahatsızlıklarıdır.

Endometriozisli kadınların bazılarında hiçbir belirti olmayabilir. Bu hastaların % 30-40’ında kısırlık görülmektedir ve hastalığın ilerlemesiyle sık rastlanan bir durumdur, ağrının şiddeti, hastalığın ve endometriozis odaklarının yaygınlık derecesi ile doğru orantılı değildir, çok küçük endometriozis odakları prostoglandin adı verilen vücutta ağrı hissine yol açan maddenin vücut içerisinde üretiminde daha etkindir.

Endometriozis Nedenleri

Birkaç neden öne sürülmekle birlikte endometriozisin nedeni bilinmemektedir ortaya konan nedenlerin hiçbiri tüm endometriozis olgularını açıklayamamaktadır. Bir kurama göre adet kanının rahimin tüplerinden geçerek geriye doğru karın içine akmasıdır, bu biçimde karın duvarı içerisine taşınan endometrium hücrelerinin burada yerleşip büyüyebildiği öne sürülmektedir. Endometriozisi bazı aileler genlerinde taşınmakta bazı ailelerde de endometriozise yatkınlık bulunmaktadır

Endometriozis Tanısı

Laparaskopi ile tanı konulana kadar endometriozis tanısı kesin değildir, bu uygulama sırasında hastanın karnı içerisine karbondioksit gazı verilerek şişirilir ve iç organlarının daha iyi görülmesı sağlanır, laparaskop adı verilen ışıklı optik alet göbek kenarına yapılan küçük bir kesiden karın içerisine sokulur ve iç organlar özenli bir biçimde incelenir. Bu inceleme sırasında endometriozise ait odaklar görülebilir.

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı hastasını muayene ederken endometriozis odaklarını eliyle hissedebilir ya da muayene sırasındaki belirtiler, endometriozis varlığını düşündürebilir, buna rağmen endometriozisin kesin tanısı laparaskopi ile konur ve tanı konulmadan tedavi edilmesi uygun bir yöntem değildir. Laparaskopiyle endometriozis odaklarının yerleri, büyüklükleri ve yaygınlığı görülebilir; böylece hasta ve doktorun daha iyi bilgilenmesine, uzun dönemde de tedavi ve gebelik için karar verilmesine yardımcı olur.

Endometriozis Tedavisi

Değişik yöntemler kullanılmakla birlikte endometriozis için kesin bir tedavi henüz bulunamamıştır, ağrı kesiciler genellikle endometrioziste görülen ağrılar için kullanılır, hormonlarla tedavi yumurtlamanın mümkün olduğunca uzun bir süre durdurulmasını amaçlar. Bu tedavi sırasında ve bazen aylar hatta yıllar sonra endometriozis gerilemesi görülebilmektedir.

Tüm hormonal tedavilerde yan etkiler bazı kadınlar için sorun oluşturabilmekte ve hormonal tedavi; doğum kontrol hapları, progesteron ilaçları, testosteron türevleri (danozol), ve GnRH agonistlerini (gonadotropin salıcı hormon ilaçları), antıprogesteron ilaçlar içermektedir.

Belirtilerde hamileliğin gerilemeye neden olması ve çocuk arzusu olanlarda hastalığın süresi uzadıkça; gebe kalma şansının azaldığına inanıldığından endometriozisli hastalara gebeliği ertelememeleri salık verilmektedir.  Endometriozisli kadınlarda dış gebelik ve düşük şansı yüksek olabilir, araştırmalar endometrioziste kalıtsal bir geçiş olabileceğini göstermektedir. Bu yüzden hastaların çocuklarında endometriozis riski ve ilişkili sağlık sorunları olasılığı artmaktadır.

Radikal cerrahide rahimin, yumurtalıkların ve tüm endometriozis odaklarının çıkarılması söz konusudur ancak bu durum diğer tedavilere cevap vermeyen uzun süreli ağır endometriozis olgularında gereklidir. Laparoskopik ile endometriozis lezyonlarının çıkarılması ya da yok edilmesi mümkündür ve belirtilerin hafiflemesi veya gebeliğin oluşması sağlanabilir, buna rağmen diğer tedavilerde olduğu gibi hastalığın sıklıkla tekrarlama olasılığı vardır…