Aşılama Nedir?

İntrauterin inseminasyon yani aşılama, erkekten alınan spermlerin döllenmeyi kolaylaştırmak için kadın rahmine yerleştirilmesi işlemidir.

Aşılama Tedavisinin Amacı Nedir?

Normal birliktelikte gebelik şansı, %4-5 iken, sperm hücreleri, laboratuvarda işlemlerden geçirildikten sonra bir kateter yardımıyla rahim içine verilmesiyle şans %15-18’lere kadar yükselir, aşılama yönteminde amaç, tüplere ulaşan kaliteli sperm sayısını artırarak kadının gebe kalma şansını artırmaktır. Ancak, tedavinin uygulanacağı çiftin sperm sayı ve kalitesinde ciddi bozukluk olmaması gerekmektedir.

Aşılama tedavisi;

  • Üreme sorunu olan çiftlerde genellikle ilk tercih olarak uygulanır.
  • 1 yıl korunmasız ve düzenli ilişkiye rağmen gebe kalamayan hastalara
  • Tüplerinden en az bir tanesi açık olan kadınlara
  • Açıklanamayan kısırlık teşhisi konmuş hastalara
  • Ejekulasyon (boşalma) problemi olan hastalara
  • Hafif ve orta düzeyde endometriozise bağlı infertilitede
  • Sperm sayısı ve hareketinde hafif ve orta düzeyde bozukluk olan hastalara uygulanabilir.

Aşılama Tedavisi Aşamaları Nelerdir?

Aşılama tedavisinde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Madde madde belirtmek gerekirse;

  • Aşılama tedavisi âdetin 2. veya 3. günü başlar. Yumurta geliştirici iğneler kullanılır.
  • Öncesinde mutlaka rahim içi myom, polip ya da yumurtalık kistleri açısından detaylı değerlendirme yapılmalıdır. (Yumurta geliştirici ilaçlar cilt altına ya da kas içine yapılan iğne formunda ilaçlardır.)
  • Âdetin 2. veya 3. günü iğne kullanmaya başlayan hasta, mümkünse her gün aynı saatte ilacını kullanır.
  • Yumurta içeren follikuller yaklaşık 16-18 mm boyutuna erişene kadar tedaviye devam edilir.
  • Seri ultrason muayeneleri ile yumurta follikullerinin büyüklüğü değerlendirilir.
  • İdeal boyutta follikul saptandıktan sonra Çatlatma iğnesi yapılıp 34-36 saat sonra aşılama işlemi yapılır.
  • ”Aşılama ağrılı olur mu?” şeklinde sorularda geldiği için altını çizerek belirtmek isterim. İşlem ağrısız ve acısızdır. Anestezi gerektirmeyen aşılama işlemini kendi ofisimde steril ve uygun şartlarda güvenle uyguluyorum.

Aşılama Uygulaması

Uygulamanın yapılacağı günün sabahı hastanın eşi sperm örneği verir, bu spermler laboratuvar işleminden geçirilerek iyi kalitede olanlar seçilir; bu spermler ince bir kateter yardımı ile rahim ağzından geçilerek, rahim içine yavaş yavaş verilir. Aşılama işlemi muayenehane şartlarında yapılan ağrısız, acısız ve kolay bir işlemdir, aşılamadan sonra hasta 30 dk yatarak dinlenir ve günlük normal yaşamına döner.

Aşılama Ne Zaman Yapılır?

Uygulamada yumurta içeren follikullerin boyutu 16-18  mm’e ulaştığında; koldan veya karından çatlatma iğnesi yapılır, çatlatma iğnesi (coryomon, ovitrelle, pregnyl)  ile yumurta hücresinin son gelişim evresi tamamlanarak olgun yumurta hücresi elde edilmesi hedeflenir ve çatlatma iğnesinden 36-37 saat sonra da aşılama yapılır.

Her kadında yumurtanın gelişim hızı farklıdır bu yüzden aşılama âdetin kaçıncı günü yapılır sorusunun cevabı, kişinin tedaviye yanıtı ile ilgilidir. Bazen kadında âdetin 10. günü yumurta olgunlaşırken bazen de kadında âdetin 21. gününde yumurta olgunlaşabilmektedir. Bu nedenle aşılama, âdetin herhangi bir gününe denk gelebilir, buradaki önemli husus yumurtanın büyüklüğü ve rahim iç duvar kalınlığıdır. (>7mm olmalıdır) İç duvar kalınlığı 14 mm’ den fazla olduğunda olumsuz sonuçlar yaşanabilir, genellikle âdetin başladığı günden itibaren aşılama âdetin 12-14. gününde yapılmaktadır.  Bu tedavide amaç, toplam 1-3 arası yumurta geliştirmektir çünkü 3’ten fazla yumurta geliştiğinde çoğul gebelik riski nedeniyle, ilaçların kullanımı bırakılır ve çatlatma iğnesi yapılmadan tedavi iptal edilir. Çiftlerin bu noktada mutlaka korunmasız ilişkiden kaçınmaları konusunda uyarılmaları gerekir.( Ohss )

Aşılama Tedavisinin Başarı Oranı Nedir?

  • Tek başına aşılama tedavisi yaptıranlarda gebelik şansı %3
  • Sadece hap ile yumurta geliştirildiğinde, aşılama yapılmadığında %5
  • Sadece iğne ile yumurta geliştirildiğinde, aşılama yapılmadığında %8
  • Hapla yumurta gelişimi sağlandıktan sonra aşılama tedavisi yaptıranlarda %8 Doğal gebe kalabilme şansı da yaklaşık bu oranlardadır.
  • İğne ile yumurta gelişimi sağlandıktan sonra aşılama tedavisi yaptıranlarda % 15-18 gebelik şansı vardır.

Ben kendi pratiğimde iğne ile yumurta gelişimi yapıldıktan sonra aşılama yapıyorum. Bu şekilde başarı şansı en yüksektir.

Aşılama Hakkında Sık Sorulanlar

Aşılamada FSH Kaç Olmalı?

Bu konuda eşik bir değer olmamakla birlikte yüksek FSH (10 ve üzeri) aşılama başarısını olumsuz etkiler.

Aşılama Sonrası Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Hasta işlemden sonra aynı gün günlük hayata devam edilebilir. Bazı özel durumlarda çiftlere ertesi gün ve belli günlerde tekrar cinsel ilişki önerilebilir. Vajinal yol ya da ağızdan kullanılması gereken ilaçlar anlatılır.

Aşılamada En Fazla ve En Az Kaç Yumurta Olmalı?

Aşılama için en fazla iki en az da bir yumurta olmalı.

Aşılama Sonrası Kaç Gün Dinlenmeli?

Sadece işlem günü dinlenmek yeterlidir.

Aşılamanın Tutması İçin Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Yumurtlamayı artırıcı ilaçların kişiye özgü ideal dozda kullanımı, sperm faktörünün iyi değerlendirilmesi ve rahim duvarının iyi hazırlanması aşılamanın tutması için yapılması gerekenler olarak sıralanabilir.

Aşılamadan Sonra Tuvalete Hemen Gidilir mi?

Aşılamadan sonra yarım saat yatarak istirahat edilmelidir. Dolayısı ile tuvalete çıkılmamalıdır.

Aşılamadan Kaç Gün Sonra Kan ve İdrar Testi Yapılır?

12 gün sonra kan ve idrar testi yapılabilir.

Polikistik Over Hastalığında Aşılama Tedavisi Yapılabilir mi?

Evet, yapılabilir. Polikistik over hastalığı kısırlık şikâyeti ile başvuran çiftlerimizde yaygın karşılaşılan bir durumdur. Tedavisinde de yumurtlama artırıcı ve aşılama işlemi beraber yapılır. Burada altı çizilmesi gereken nokta, yumurtalıklar ilaca karşı hassas olduğu için etkili ideal dozu saptamak önemlidir.

Aşılama ve Tüp Bebek Arasındaki Fark Nedir?

Aşılama ve tüp bebek tedavisi birbirinden tamamen farklı süreçlerdir. Aşılama poliklinik şartlarında yapılabilen yumurtlamayı artırıcı tedaviyi takiben uygulanan ve anestezi gerektirmeyen bir işlemdir. Tüp bebek ise hem erkek hem de kadının yoğun doz ilaç kullanımını takiben yumurtlamanın sağlanması, hastane ortamında, genel anestezi altında toplanan yumurtaların erkekten alınan sperm eldesi ile laboratuvar ortamında ikisinin buluşturulması işlemidir.

Aşılama Tedavisi Yaptıranlarda Gebelik Şansı Artar mı?

Gebelik şansı aşılama tedavisi yaptıranlarda artar. Çünkü hareketli ve kaliteli spermler özellikle seçilerek uygulama yapılır.

Aşılamadan Kaç Gün Sonra Gebelik Testi Yapılmalıdır?

Aşılamadan 12-13 gün sonra kanda gebelik testi  (bhcg) ile gebe olup olmadığınızı öğrenebilirsiniz. Çıkan değerin gün aşırı 2 katına çıkması takip edilmelidir.

Aşılama Tedavisi Sonrası Ne Zaman Tüp Bebek Tedavisine Geçilir?

Hangi tedavi yönteminin uygulanacağını kadının yaşı, evlilik süresi, yapılan testlerin sonucu, daha önce aldığı tedaviler ve tedavilere verdiği yanıt belirler. İnfertil çiftin tedavisi hastaya göre bireyselleştirilmelidir.

Aşılama İle Hamile Kalanların Gebeliği Riskli Gebelik mi sayılır?

Aşılama yöntemi ile hamile kalanların, doğal yollarla hamile kalanlara kıyasla; anomali, erken doğum ve preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) gibi perinatal risklerde artış gözlenmemiştir. Ancak aşılama ile hamile kalanlarda çoğul gebelik ihtimali daha yüksek olduğu için, çoğul gebeliğe bağlı gebelik riskleri artabilir. Aşılama ile tek bebeğe hamile kalındıysa risklerde herhangi bir artış beklenmez.

Aşılama Tedavisinde Ultrason Ne Sıklıkla Uygulanır?

Ultrasonografik değerlendirme sıklığı kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 4-5 günde bir kontrol yapılır. Muayeneler vajinal ultrason ile değerlendirilir. Çünkü transvajinal ultrason ile folikül boyutu en doğru şekilde ölçülmektedir. Kadınlar adet döneminde muayene olmaktan rahatsızlık duyarlar fakat kadın doğum doktorunuz olarak ben bu duruma alışkınımdır. Sizlerin de ultrason ile muayenede çekinmesine hiç gerek yoktur.

Kadın Yumurtası Kaç mm de Çatlar?

Yumurta 18-19 milimetrede çatlar.

Ovulasyon İndüksiyonu Nedir?

Yumurtlamayı artırmaya yönelik ağızdan ilaçla ya da cilt altı uygulanan iğne tedavileri ile yapılan bir tedavi yöntemidir.

Gebelik Şansı Ne Zaman Yüksektir?

Menstrüal döngüsü 28 günde bir olan, düzenli adet gören bir kadında yumurtlama – âdetin başlangıcını 1. gün kabul edersek- 12 ila 16. günler arasında en yüksektir.